Bir maddenin başka bir madde içerisinde gözle görünmeyecek tanecikler halinde homojen bir şekilde dağılması olayına ÇÖZÜNME, elde edilen homojen karışıma da ÇÖZELTİ denir.

Çözeltilerde çözen ve çözünen olmak üzere iki bileşen vardır. Bir çözücü içerisinde birden fazla çözünen bulunabilir

ÇÖZELTİLERİN ÖZELLİKLERİ

1. Homojen karışımlardır.
2. Saydam ve berrak görünürler.
3. Asit baz ve Tuz gibi iyonik maddelerle hazırlanmış sulu çözeltiler elektrik akımını iletir.

Elektrik akımını ileten çözeltilere ELEKTROLİT ÇÖZELTİ denir. Elektrik akımını ileten metallere ELEKTROT denir.

4. Çözüneni uçucu olmayan sıvı çözeltilerde
a) Çözeltinin kaynama noktası saf çözücünün kaynama noktasından yüksektir.
b) Çözeltinin donma noktası, saf çözücünün donma noktasından düşüktür.
c) Çözeltinin buhar basıncı, saf çözcünün buhar basıncından düşüktür.

5. Çözüneni uçucu olmayan sıvı çözeltilerde çözünen madde miktarı (Derişim) arttıkça
a) Kaynama noktası yükselir.
b) Donma noktası düşer.
c) Buhar basıncı düşer

6. Çözeltilerin ayırt edici özellikleri sabit değildir.

1 litre SUDA 1 mol atom, iyon ya da molekül çözündüğünde çözeltinin kaynama noktası 0,52°C yükselir, Donma noktası -1,86°C düşer.

Bir maddenin elektrik akımını iletebilmesi için;
a) Serbest halde elektronu olmalıdır. Bu olay metallerde vardır.
b) Yapısında Anyon (-) ve Katyon (+) bulunmalıdır.
c) Bileşikler katı halde elektriği iletmezler. Sıvı halde ve çözeltilerinde, iyonik bileşikler elektrik akımını iletir.
d) Bir çözeltide iyon sayısı arttıkça, ya da sıcaklık arttıkça çözeltinin iletkenliği artar. (Endotermik çözünmelerde)
e) Metallerin elektrik iletkenliği elektron akışı ile olur. (Ötelenme hareketi) olay fizikseldir.
f) Bileşiklerin sulu çözeltilerinin elektrik iletkenliği kimyasal yollarlar olur.
g) Suda moleküller halde çözünen (ağ örgülü) maddelerin çözeltileri elektrik akımını iletmez.

Seyreltik ve aşırı doymuş çözeltiler kararsız yapıya sahiptir. Yeterince bekletilirse doygun çözeltiye ulaşırlar.

Sabit sıcaklıkta bir çözeltinin dibinde çökmüş madde varsa çözelti kesinlikle doygun çözeltidir.

ÇÖZELTİLERİN SINIFLANDIRILMASI
1. Çözen ve Çözünenin Fiziksel Haline göre
ÇÖZÜNEN ÇÖZEN ÇÖZELTİ ÖRNEK
ß KATI KATI KATI–KATI ALAŞIM
ß KATI SIVI KATI–SIVI TUZLU SU
ß KATI GAZ KATI–GAZ HAVADAKİ TOZ
ß SIVI KATI SIVI–KATI CuSO4 5 H2O
ß SIVI SIVI SIVI–SIVI ALKOLLÜ SU
ß SIVI GAZ SIVI–GAZ HAVADAKİ NEM
ß GAZ KATI GAZ–KATI PALLADYUM İÇİNDE H2 ÇÖZÜNMESİ
ß GAZ SIVI GAZ–SIVI GAZOZ
ß GAZ GAZ GAZ–GAZ HAVA
2. Çözünen Madde Miktarına Göre

a) Seyreltik (az doymuş) çözelti
Birim hacim çözücüde gereğinden daha az çözünmüş maddesi olan çözeltilere seyreltik çözelti denir.
b) Doymuş (doygun) çözelti
Birim hacim çözücüde yeterince çözünmüş maddesi olan çözeltiye doygun çözelti denir.
c) Aşırı Doymuş çözelti
Birim hacim çözücüde gereğinden daha fazla çözüneni olan çözeltiye denir

MOLAR ÇÖZELTİLERİN SEYRELMESİ – DERİŞMESİ
Bir çözeltiye çözücü eklenirse (su) çözeltinin molaritesi azalır. Bu olaya SEYRELME, çözeltiden çözücü buharlaşırsa çözeltinin molaritesi artar, bu olaya DERİŞME denir.
Her iki durumda da çözünen madde miktarı değişmez.

Normalite :Çözeltinin bir litresinde çözünen maddenin eşdeğer-gram sayısına normalite denir.

Tesir Değerliği (TD): Bir maddenin karşısındakini etkileyebilme gücüdür.

Asitlerde Tesir Değerliği: Bir mol asidin suda çözündüğünde çözeltiye verdiği H+ iyonu mol sayısıdır.

Bazlarda Tesir Değerliği: Bir mol bazın suda çözündüğünde çözeltiye verdiği OH- iyonu mol sayısıdır

Tuzlarda Tesir Değerliği: Bir mol tuzun formülündeki katyonun yük toplamadır.

Redoks Tepkimelerinde Tesir değerliği: Bir redoks tepkimesinde bir mol atom ya da iyonun aldığı, veya verdiği mol elektron sayısıdır.

ÖRNEK 1:
I. Tunç
II. Kolonya
III. Ayran
Yukarıdakilerden hangileri çözeltidir?

A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III
D) I ve II E) II ve III

ÇÖZÜM:
Tunç: Alaşım (katı-katı) çözelti
Kolonya: alkol su karışımı çözelti.
Ayran: yoğurt su karışımı süspansiyon.
Cevap (D)

ÖRNEK 2:
Tuzlu su ile eşit miktar saf su aynı ortamda kaynamaktadır.
I. Kaynama noktaları
II. Buhar basınçları
III. Potansiyel enerjileri
niceliklerinden hangileri eşittir?

A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III
D) I ve II E) I ve III

ÇÖZÜM:
Sıvının cinsi ne olursa olsun aynı ortamda kaynayan sıvıların buhar basınçları dış basınca eşit olduğundan hepsinin buhar basıncı birbirine eşittir.
Cevap (C)