»Ana Sayfa | Kitap Özetleri |Paylaşımlarım | OnuR'Dan | » Şiirler| » Yazılı Soruları|| | » İletişim

Son Eklenenler

Leonardo da Vinci kimdir - Hayatı - Eserleri nelerdir
Çözümlü Sorular - Sindirim Sistemi
Türkiyede Kervan saraylar - Kervansaraylar nerede Bulunur
Kervansaray nedir - Kervansarayların Özellikleri
Ülkemizde Kervansaraylar nerelerde bulunur?
İnsan Vücudunda Bulunan Elementler nelerdir?
Zaman Kavramı ve İkizler Paradoksu nedir?
Eylemsizlik prensibi nedir?
Biyogaz Nedir - Biyogazin Elde Yöntemleri nedir
Kara Delikler - Kara Deliklerle İlgili Bilgiler
Işığın Kırınımı nedir - Huygens Fresnel Prensibi
İletken - Yalıtkan - Yarı İletken madde nedir
Rölativite - Görecelik Teorisi nedir?
Fosil nedir? - Fosillerin özellikleri
Ay'ın Özellikleri ve Evreleri

Kategoriler

:: :: Bilgi Hazinesi:: ::

Google

Eklenme Tarihi • 2/9/2008
Yazı başlığı •Leonardo da Vinci kimdir - Hayatı - Eserleri nelerdir

Kategori: Biyografi

Leonardo da Vinci (15 Nisan 1452 - 2 Mayıs 1519) İtalyan Rönesans mimarı, müzisyen, anatomist, mucit, mühendis, heykeltıraş, geometrici ve ressamdır.
 
En tanınmış yapıtları Mona Lisa (1503 - 1507) ve Son Yemek’tir (1495 - 1497).
Rönesans sanatını doruğuna ulaştırmış, yalnız sanat yapıtlarıyla değil, çeşitli alanlardaki araştırmaları ve buluşlarıyla da tanınan, dünyanın gelmiş geçmiş en büyük sanatçılarından biridir.

HAYATI

Leonardo, genç bir noter olan Ser Piero da Vinci'nin ve muhtemelen bir çiftçi kızı olan Caterina'nın evlilik dışı çocuğu olarak İtalya'da, Floransa kentine bağlı Vinci kasabası yakınlarındaki Anchiano'da dünyaya geldi. Avrupa'daki modern isimlendirme kurallarının yerleşmesinden önce dünyaya gelmişti. Bu yüzden tam ismi, "Vincili Piero'nun oğlu Leonardo" manasına gelen "Leonardo di Ser Piero da Vinci"dir. Eserlerini "Leonardo" ya da "Io, Leonardo (Ben, Leonardo)" olarak imzalamıştır.
 
 
Somut kanıtlar bulunmasa da, Leonardo’nun annesi Caterina'nın, babası Piero'ya ait Ortadoğulu bir köle olduğu tahmin ediliyor. Babası, Leonardo’nun doğduğu yıl, Albiera adındaki ilk eşi ile evlendi, Caterina ile ise hiçbir zaman evlenmedi.
 
 
Leonardo’ya bebekliğinde annesi baktı, ancak birkaç yıl sonra annesi başka biriyle evlendirilerek komşu kasabaya yerleşince, babasının nadiren uğradığı büyükbabasının evinde yaşamaya başladı; arada sırada Floransa’ya babasının evine giderdi. Babasının ilk eşinden çocuğu olmadığı için aileye kabul edilmişti ama hiçbir zaman meşru bir çocuk olarak görülmedi ve amcası Francesco dışında ailedeki kimseden sevgi görmedi.
 
14 yaşına kadar Vinci’de yaşayan Leonardo, büyükanne ve büyükbabasının ardı ardına ölmesi üzerine 1466’da babası ile birlikte Floransa’ya gitti. Evlilik dışı çocukların üniversiteye gitmesi yasak olduğundan üniversite öğrenimi görme şansı yoktu. Küçük yaştan itibaren çok güzel çizimler yapan Leonardo’nun resimlerini babası, dönemin ünlü ressam ve heykeltıraşı Andrea del Verrocchio'ya gösterince, Verrochio onu çırak olarak yanına aldı. Leonardo Verrocchio'nun yanında Lorenzo di Credi ve Pietro Perugino gibi ünlü sanatçılarla çalışma fırsatı buldu. Atölyede sadece resim yapmayı değil, lir çalmayı da öğrendi.
 
 
Floransa’yı 1482’de terkederek Milano Dükü Sforza’nın hizmetine girdi. Dükün hizmetine girebilmek için köprüler, silahlar, gemiler, bronz, mermer ve kilden heykeller yapabileceğini anlattığı ancak göndermediği mektubu bütün zamanların en olağanüstü iş başvurusu sayılır.
 
 
Leonardo, 1499’da şehir Fransızlar tarafından alınıncaya kadar 17 yıl boyunca Milano Dükü için çalıştı. Dük için sadece resim ve heykeller yapmak, festivaller organize etmekle uğraşmadı, aynı zamanda bina, makine ve silah tasarımları yaptı. 1485 - 1490 yıllarında doğa, mekanik, geometri, uçan makinelerin yanısıra, kilise, kale ve kanal yapımı gibi mimari yapılar ile ilgilendi, anatomi çalışmaları yaptı, öğrenciler yetiştirdi. İlgi alanı o kadar genişti ki, başladığı çoğu işi bitiremiyordu. 1490 - 1495 yıllarında çalışmalarını ve çizimlerini deftere kaydetme alışkanlığı geliştirdi. Bu çizimler ve defter sayfaları, müzeler ve kişisel koleksiyonlarda toplanmıştır. Bu koleksiyonculardan birisi de Leonardo’nun hidrolik alanındaki çalışmalarının el yazmalarını toplayan Bill Gates’dir.
 
 
1499’da Milano'yu terkeden ve yeni bir koruyucu (hami ) aramaya başlayan Leonardo, 16 yıl boyunca İtalya’da seyahat etti. Pek çok kişi için çalıştı, çoğu eserini yarım bıraktı.
 
İnsanlık tarihinin en iyi resimlerinden birisi kabul edilen Mona Lisa için 1503’te çalışmaya başladığı söylenir. Bu resmi tamamladıktan sonra hiç yanından ayırmamış, tüm seyahatlerinde yanında taşımıştı. 1504’te babasının ölüm haberi üzerine Floransa’ya döndü. Miras hakkı için kardeşleri ile mücadele etti ancak çabası sonuçsuz kaldı. Ancak çok sevdiği amcası tüm varlığını ona bıraktı.
 
1506 yılında Leonardo, bir Lombardiya aristokratının 15 yaşındaki oğlu olan Kont Francesco Melzi'yle tanıştı. Melzi, hayatının geri kalanında onun en iyi öğrencisi ve en yakını oldu. 1490’da 10 yaşında iken korumasına aldığı ve Salai adını verdiği genç de 30 yıl boyunca onunla beraber olmuş, ancak öğrencisi olarak bilinen bu genç hiçbir sanatsal ürün üretmemişti.
 
1513 - 1516 arasında Roma’da yaşadı ve Papa için geliştirilen çeşitli projelerde yer aldı. Anatomi ve fizyoloji alanında çalışmaya devam etti ancak Papa, kadavralar üzerinde çalışmasını yasakladı.

1516’da koruyucusu Giuliano de' Medici’nin ölümü üzerine Kral 1. Francis’ten Fransa’nın baş ressam, mühendis ve mimarı olmak üzere davet aldı. Paris’in güneybatısında, Amboise yakınlarındaki Kraliyet Sarayı’nın hemen yanında kendisi için hazırlanan konağa yerleşti. Leonardo'ya büyük hayranlık duyan kral, sık sık ziyaret gelir ve sohbet ederdi.
 
 
Sağ koluna felç inen Leonardo da Vinci, resimden çok bilimsel çalışmalara ağırlık verdi. Kendisine dostu Melzi yardımcı olmaktaydı. Salai ise Fransa’ya geldikten sonra onu terketmişti.
 
 
Leonardo 2 Mayıs 1519’da Amboise’daki evinde 67 yaşında öldü. Kralın kollarında can verdiği rivayet edilir, ancak, 1 Mayıs günü kralın bir başka şehirde olduğu ve bir gün içinde oraya gelemeyeceği bilinmektedir. Vasiyetinde mirasının esas bölümünü Melzi’ye bıraktı. Amboise'daki Saint Florentin Kilisesi’nde toprağa verildi.
Özel yaşamı  [değiştir]Leonardo, özel yaşantısını gizli tutmuştur. Fiziksel temastan hoşlanmadığı iddia edilir: “Üreme faaliyeti ve bununla bağlantılı olan her şey o kadar iğrençtir ki insanlar hoş yüzler ve duygusal eğilimler de olmasa kısa sürede yok olacaktır” sözü daha sonra Sigmund Freud tarafından analiz edilmiş ve Freud, Leonardo’nun “frijit” olduğuna hükmetmiştir.
 
1476 yılında, sevgilisi Verrocchio ile birlikte yaşarken 17 yaşındaki model Jacopo Saltarelli ile sodomist ilişki kurduğu gerekçesiyle adı bilinmeyen bir kişi tarafından suçlanmıştır. İki ay süren soruşturma sonucu, Leonardo’nun babasının saygın konumuna da bağlı olarak hiç şahit bulunamamamsı nedeniyle dava düşmüştür. [2] Bu olayın ardından Leonardo ve arkadaşları Floransa’daki “Gecenin Bekçileri” isimli örgüt tarafından bir süre takip edilmiştir. (Gecenin Bekçileri'nin İtalya’da Rönesans döneminde kurulan ve sodomizmin bastırılmasına yönelik faaliyet gösteren bir örgüt olduğu Podesta’nın yasal kayıtlarında da yer almaktadır)
“Salai” veya “il Salaino” takma adlarıyla da bilinen Gian Giacomo Caprotti da Oreno Giorgio Vasari tarafından “Leonardo’nun büyük keyif aldığı harika kıvırcık saçları olan ışıltılı ve güzel genç” olarak tanımlanmıştır.
 
Il Salaino, 1490 yılında henüz 10 yaşındayken Leonardo’nun evinde hizmetçiliğe başlamıştır. Leonardo ve il Saliano arasındaki ilişki “kolay” olarak değerlendirilmez. 1491 yılında Leonardo il Salaino’yu “hırsız, yalancı, inatçı ve pisboğaz” olarak nitelendirmiş ve onun için “Küçük Şeytan” benzetmesini yapmıştır. Yine de, il Salaino 30 yıl boyunca yoldaşı, hizmetçisi ve asistanı olarak Leonardo’nun hizmetinde kalmıştır. Leonardo, il Salaino'yu "Küçük Şeytan" olarak çağırmaya devam etmiştir. Leonardo’nun sanatçı defterlerinde çıplak olarak çizilen il Salaino yakışıklı ve kıvırcık saçlı bir ergen olarak tasvir edilir.
 
1506 yılında Leonardo, 15 yaşındaki Kont Francesco Melzi ile tanışır. Melzi, Leonardo’nun kendisine karşı hislerini bir mektubunda “a sviscerato et ardentissimo amore” (çok ihtiraslı ve fazlasıyla yakıcı aşk) olarak nitelendirmiştir. il Salaino bu yıllarda Melzi’nin sürekli olarak Leonardo’nun yanında olmasını kabullenmek zorunda kalmıştır. Melzi, Leonardo’nun önce öğrencisi sonra da hayat arkadaşı olmuştur.Ayrıca Leonardo Da Vinci; Fransa'nın, kuruluşu çok eskilere dayanan (1099 M.S.) Sion Tarikatı'na 1510-1519 yılları arasında üstatlık (Başkanlık) yaptığı bilinmektedir.
 
Her iki ilişki de Leonardo’nun zamanında Floransa’da yaygın olan erotik usta-çırak ilişkisine bir örnektir. Bu iki ilişkisinin yanısıra Leonardo’nun Cesare Borgia ve Niccolò Machiavelli ile de “dostluktan öte” bir ilişki yaşadığı iddia edilmektedir.
 
Leonardo’nun genç erkeklere olan ilgisi 16. yüzyılda da tartışma konusu olmuştur. 1563’te Gian Paolo Lomazzo tarafından yazılan “Il Libro dei Sogni”de (Düşler Kitabı) yer alan “l’amore masculino”daki (erkek aşkı) kurmaca bir diyalogda, Leonardo başkahramanlardan biri olarak yer almış ve “Biliniz ki erkekler arasındaki aşk çeşitli arkadaşlık duygularıyla erkekleri biraraya getiren bir erdemdir. Bu durum onları daha erkeksi ve yürekli hâle getirir” sözü Leonardo’nun ağzından verilmiştir.
 

Vejetaryenlik

Leonardo’nun çalışmalarından ve biyografisini yazan erken dönem yazarlardan anlaşıldığı üzere Leonardo dürüst ve ahlaki konularda duyarlı bir kişiydi. Hayata duyduğu saygı onun en azından yaşamının bir evresinde vejeteryan olduğunu göstermektedir


Eserleri:

Sanat


Floransa dönemi

Leonardo da Vinci’nin 1466-1472 yılları arasında bilinen hiçbir eseri yoktur. Bu çıraklık döneminde atölyede boyaları karıştırıp resimlerin küçük bölümlerini boyuyordu. 1472’de Floransa'da bağımsız bir ressam oldu, ancak ustasının atölyesinden ayrılmadı.
 
Leonardo da Vinci’nin bilinen ilk resmi 5 Ağustos 1472 tarihli "Arno Vadisi" resmidir. Leonardo’nun dehasını yansıtan bu resimde derinlik arttıkça detaylar azalır, kağıdın rengi resme hâkim olur. Bu teknik daha sonra yokoluş perspektifi olarak adlandırılmıştır.
 
Leonardo, 1471-1475 yılları arasında Andrea del Verrocchio'’ya "İsa’nın Vaftizi" adlı tablosunda yardım etti. Resmin ana unsurlarını Verrochio zaten çizmişti. Leonardo, diz çökmüş bir melek ile İsa’nın vücudunu resmetti. Melek, Verrochio’nın çizdiği figürlerden çok daha başarılıydı. Bunu gören Verrochio’nun fırçalarına bir daha asla elini sürmediği söylenir. Gerçekten de bu tablo, Verrochio’nun bilinen son tablosudur.
Leonardo'nun1476-1478 döneminde kendi atölyesini açtığı sanılmaktadır ve bu dönemde sipariş üzerine yaptığı en az iki resim vardır.
 
1. Floransa döneminde çizdiği en önemli tablolardan birisi de "Aziz Jerom"'dur. Tamamlamış olsa Mona Lisa kalitesinde olacağı tahmin edilen bu tablo, günümüzde Vatikan’dadır.
Leonardo 1481-1482 arasında aldığı bir sipariş üzerine "Müneccim Kralların Tapınması" adlı tablo üzerinde çalıştı ancak 1482’de Milano Dükü’nün hizmetine girince dev tabloyu yarım bırakarak Milano’ya gitti.

Milano dönemi :

Milano döneminin başında yaptığı resimlerin en önemlisi "Kayalıkların Bakiresi"dir. İki versiyonu bulunan bu eserin birisi Louvre Müzesi’nde, diğer Londra Ulusal Galerisi’nde yer alır.
Kayalıklar Bakiresi’nin yarattığı ilgi üzerine ısmarlanan "Erminli Kadın", günümüze kalan az sayıdaki resminden birisidir. Polonya’daki Çartorist (Czartorisky) Müzesi’ndedir.
1490'da Sforza'nın düzenlediği festival için yaptığı “Gezegenlerin Dansı” adlı müzikli oyun, İtalya çapında ünlenmesini sağladı.
 
1495- 1497 arasında en önemli eserlerinden birisi olan Son Yemek üzerinde çalışmıştır. "Son Yemek", Milano’da bir manastır yemekhanesinin duvarında yer alan duvar resmidir. Maalesef, bu büyük eseri yaparken denediği karışım başarılı olmamış, eser daha 1500’lü yıllarda bozulmuştur.
 
Leonardo, Milano döneminde matematikle de uğraştı ve İtalyan matematikçi Luca Pacioli’ye "Altın Oran Üzerine" adlı yapıtını yazmada yardım etti.
 
En çok vaktini alan çalışma, dükün babası onuruna yapması istenen "Bronz At Heykeli" idi. Dünyanın en büyük at heykeli olması planlanan bu eser için Leonordo uzun süre atların anatomisini inceledi. 1483’te başlayan çalışmaları sonunda 1493’te dev kil modeli hazırladı. Bronz heykel için tonlarca bronza ihtiyaç vardı. Bronzun hazırlanmasını beklerken Son Yemek üzerinde çalıştı. Heykel için gereken bronz Sforza tarafından silah yapımında kullanıldığından heykel hiçbir zaman yapılamadı. Kilden yapılmış modeli ise, Fransızların Milano’yu işgalinden sonra askerlerin hedef tahtası olarak parçalandı.
 

Göçebe dönemi:

Milano’yu terkettikten sonra Mantova’da dönemin ressamlarının eserlerini toplamaya meraklı Isabella d'Este’nin bir portresi üzerinde çalışmaya başladı ancak 1501’de Venedik’e gidince Isabella d'Este’nin tüm ısrarlarına ve mektuplarına rağmen eseri tamamlamadı.
 
Venedik’te Osmanlılar’a karşı kullanılmak üzere çeşitli projeler (Isonzo Vadisi’nde hareketli bir bent kurmak, Osmanlı gemilerinin altını delmek için dalgıç kullanmak gibi) geliştirdi ancak hiçbiri uygulanmayınca Floransa’ya geçti.
 
Bir manastır için Meryem ve Çocuk İsa Azize Anna İle Birlikte adıyla bilinen ve Londra’daki Ulusal Galeri’de bulunan taslağı hazırladıysa da, Cesare Borgia’dan aldığı mühendislik teklifi üzerine bu eseri de yarım bıraktı. Papa 6. Alexander’ın oğlu Cesare Borgia hizmetinde askeri mühendis olarak çalıştı, haritalar çizdi.
Cesare’den ayrıldığı sırada II. Bayezid’e, Haliç üstünde bir köprü, yeldeğirmeni inşaatı gibi projelerinden bahseden bir mektup yazdığı bilinir.
 
Floransa’ya döndüğünde Pisa ve Floransa arasında savaş vardı. Floransa’dan Pisa’ya doğru akan Arno Irmağı’nın yatağını değiştirerek şehri susuz bırakmayı planladı ancak plan başarılı olmadı.
Arno Nehri yatağı üzerindeki çalışmalardan sonra Anghiarai Savaşı adlı duvar resmi üzerinde çalıştı. 1440’ta Floransa’nın Milano’ya karşı kazandığı zaferi konu alan bu resim üzerinde çalışırken karşı duvarda da Cascina Savaşı adlı resim için Mikelanj çalışıyordu. İki sanatçı arasındaki çekişme “Savaşların Savaşı” halini aldı. Eser henüz tamamlanmadan Fransa Kralı tarafından Milano’ya çağrılan Leonardo, bir süre iki şehir arasında mekik dokuduysa da sonunda resmi yarım bırakmak zorunda kaldı. (Rakibi Mikelanj da Roma’ya çağrıldığı için kendi resmini yarım bırakmak zorunda kalmıştı.)
 
Milano’da saray mensupları için dekoratör olarak çalıştı, saray eğlencelerini düzenledi. Zamanla anatomi çalışmalarına döndü. Resme yeniden ilgi duyarak Mona Lisa’yı yapmaya başladı. Bu resmi ömrü boyunca yanından ayırmadı ve tüm yolculuklarında beraberinde taşıdı.
1513’te gittiği Roma’da ihtiyar bir bilge olarak saygı görmesine rağmen Rafael ve Mikelanj’ın aksine Medici ailesinden fazla sipariş almadı. Ancak Mikelanj’ın Davut (David) adlı eserinin yerinin belirlenmesi için kurulan komisyonda yer aldı ve Mikelanj istemediği halde, Floransa’daki Palazzo Vecchio önüne yerleştirilmesinde etkili oldu.
 
1515 yılında Fransızların Milano’yu yenmesinden sonra Guiliano de Medici, barış görüşmelerinde Fransa Kralı’na sunulmak üzere mekanik bir aslan yapma görevi verdi. Yaptığı aslan (Floransa’nın simgesi), birkaç adım yürüdükten sonra kalbinden Fransa’nın simgesi olan bir zambak çıkarıyordu. Genç kral kendisine hayran kaldı. Guiliano de Medici bir yıl sonra ölünce, Fransa Kralı Leonardo’yu çağırtttı ve böylece son yıllarını Fransa’da geçirdi.

Bilim ve mühendislik :

 
Leonardo'nun bilim ve mühendislik alanındaki çalışmaları en az sanatsal olanlar kadar etkileyici ve yenilikçidir. 13.000 sayfadan oluşan defterlerinde yeralan notlar ve çizimler sanat ve bilimi kaynaştırmaktadır. Leonardo bu notları, Avrupa'da yaptığı seyahatler sırasında almıştır. Leonardo solaktı ve tüm yazılarını ancak ayna ile bakılınca okunabilecek şekilde yazardı.
Leonardo'nun bilime bakış açısı gözleme deyalıydı, bir bilinmezliği anlamak için en küçük detayına kadar tarif ve tasvir ederdi, teoriye ve deneye önem vermezdi. Latince ve matematik konusunda eğitim almamış olması sebebiyle, çağdaş akademisyenler onun bilimsel çalışmalarını gözardı ettiler, oysa Leonardo Latinceyi kendi kendine öğrenmişti.

Anatomi :

Leonardo insan anatomisi konusundaki çalışmalarına Andrea del Verrocchio'nun yanında çıraklık yaparken başladı, çünkü Verrochio tüm öğrencilerini anatomi öğrenmeleri konusunda teşvik ederdi. Sanat alanında başarı kazanmaya başlayınca, Floransa'daki Santa Maria Nuova Hastanesi'nde kadavralar üzerinde inceleme yapmasına izin verildi. Daha sonra Milano'daki Maggiore Hastanesi'nde ve Roma'daki Santo Spirito Hastanesi'nde de kadavralar üzerinde çalışmalar yaptı. 1510-1511 yıllarında doktor Marcantonio della Torre ile birlikte çalıştı. 30 yılda, farklı yaşlarda 30 adet kadın ve erkek kadavrası inceledi. Marcantonio ile birlikte anatomi konusunda teorik bir çalışma yayınlamak üzere çalışmalar yaptı ve 200'ün üzerinde çizim hazırladı. Bu çizimler ancak Leonardo'nun ölümünden sonra 1580'de "Resim Üzerine Tezler" adı altında yayınlandı.
 
Leonardo birçok insan iskeleti çizimi yaptı ve omurganın çift-s formunu ilk tanımlayan kişi oldu. Pelvis ve kuyruk sokumu hakkında incelemeler yaptı ve kuyruk sokumunun 5 farklı kemikten oluştuğunu belirledi. İnsan kafatasını ve beynin kesitlerini mükemmel şekilde tariflemeyi başardı. Ciğerlerin, idrar kesesinin, cinsel organların ve hatta cinsel birleşmenin yapısını gösteren çok sayıda çizim yaptı. "Hamilelik mucizesini anlamak amacıyla fetusun anne karnındaki pozisyonu hakkında çizimler yapan ilk birkaç kişiden biridir. İnsan anatomisine ek olarak, çeşitli hayvanların anatomisi hakkında da çizimleri bulunmaktadır.
 
Leonardo sadece insan vücudunun yapısıyla değil, aynı zamanda fonksiyonuyla da ilgileniyordu, bu yüzden anatominin yanısıra fizyoloji konusunda da çalışmalar yaptı. Fizyolojik deformasyonu olan kişilerle ilgili de çizimleri bulunmaktadır.
 
Anatomi alanındaki çalışmaları, yazılı tarihteki ilk robot tasarımınına öncülük etti. "Leonardo'nun robotu" adı verilen tasarım büyük olasılıkla 1495 yılında yapıldı ama ancak 1950'lerde farkedildi. Kan dolaşımı hakkında bilgisi olmamasına rağmen, robota eklediği kalp vanaları sayesinde kanın tüketilmek üzere kaslara pompalanmasını sağladı. Yaptığı bir çizim, 2005 yılında bir İngiliz kalp cerrahına hasar görmüş kalpleri tedavi etmek yolunda yepyeni bir yol keşfetmesi için ilham verdi.


Buluşlar ve mühendislik:


Uçma konusuna duyduğu müthiş ilgi sebebiyle, kuşların uçması hakkında detaylı çalışmalar yaptı ve arasında dört kişi tarafından çalıştırılabilen bir helikopter ve hafif bir hang glider da bulunan çok çeşitli uçan makine tasarladı.
 
Leonardo tarafından tasarlanan ve Château d'Amboise'da bulunan zırhlı bir tank1502 yılında Sultan II. Bayezid için, Haliç'in girişine inşa edilmek üzere 240 metre uzunluğunda bir köprü tasarımı yaptı. Bu köprü inşa edilmedi ama 2001 yılında Norveç'te Vebjørn Sand Da Vinci Projesi kapsamında, bu tasarımı temel alan daha küçük bir köprü yapılarak Leonardo'nun vizyonu hayata geçirildi.
 
Her ne kadar savaşı insan faaliyetlerinin en kötüsü olarak nitelese de, Leonardo'nun defterlerinde askerî mühendislik alanında da çalışmalar bulunmaktadır, bunların arasında makineli tüfekler, zırhlı tank, bombalar, paraşütler gibi tasarımlar yer almaktadır. Diğer buluşları arasında bir denizaltı, dişliler kullanılarak yapılmış ilk mekanik hesap makinesi ve yaylı bir mekanizmayla çalışan bir araba da bulumaktadır. Vatikan'da bulunduğu yıllarda güneş enerjisini kullanmak için, içbükey aynalar yardımıyla suyu ısıtacak bir tasarım yapmıştır. Leonardo'nun tasarımlarının çoğu yaşadığı dönemde hayata geçirilememiş olsa da, IBM'in desteğiyle birçoğunun modelleri yapılmıştır ve Amboise'deki Château du Clos Lucé'de bulunan Leonardo da Vinci Müzesi'nde sergilenmektedir.
 
 

Leonardo'nun defterleri:

Leonardo'nun defterleri temel olarak dört farklı konuda yazılmıştır: mimari, mekanik, resim ve insan anatomisi. Bu defterler, farklı boy ve tipte birbirinden bağımsız kağıtlardan oluşmaktadır ve ölümünden sonra dağılmış olmalarına rağmen, günümüzde Louvre, Biblioteca Nacional de España, Milano'daki Biblioteca Ambrosiana ve British Library gibi büyük koleksiyonlarda yeralır. British Library'de bulunan defterlerin bir kısmı internette htttp://www.bl.uk/onlinegallery/ttp/ttpbooks.html  adresinde incelenebilir. Codex Leicester adı verilen defter, Leonardo'nun özel bir koleksiyonda bulunan tek büyük bilimsel çalışmasıdır ve şu anda Bill Gates'e aittir.
 
Ocak 2005'te, Floransa'daki Basilica della Santissima Annunziata di Firenze'nin yanında bulunan bir manastırın gizli odalarından birinde, Leonardo'nun uçuş ve diğer bilimsel çalışmalarını yaptığı bir laboratuvar bulunmuştur. (http://dsc.discovery.com/news/briefs/20050117/leonardo.html)
 

Haliç Köprüsü tasarımı:

 
Leonardo'nun defterlerindeki notları arasında, 1502 yılında Osmanlı İmparatorluğu padişahı Sultan II. Bayezid'e Haliç üzerine yapılması için sunduğu 240 metre uzunluğunda bir köprü tasarımı de bulunur. Çizimleri kabul edilmez. Yıllar sonra 2001 yılında, benzeri bir köprü Norveç'de yapılır.
 
Türkiye Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan 17 Mayıs 2006 tarihinde, Çırağan Sarayı, Yıldız Sarayı ve Sümela Manastırı restorasyonlarını yapan Bülent Güngör tarafından Leonardo'nun orijinal planında olduğu gibi bir köprü yapılacağını açıklamıştır. Bu köprü, orijinalinde olduğu gibi 240 metre uzunluğunda, 8 metre genişliğinde ve denizin 24 metre üstünde olacaktır.
 
Kaynak vikipedia dan alınmıştır.

 

Yorum (yok) :: Yorum yaz! :: Bağlantı

«« | Sonraki Sayfa»»

• <%CommentDate%> - <%CommentTitle%>

Yazan: <%CommentAuthor%> <%CommentAuthorIP%>
<%CommentBody%>
Bağlantı Düzenle Sil
Eklenme Tarihi • 2/9/2008
Yazı başlığı •Çözümlü Sorular - Sindirim Sistemi

Kategori: Biyoloji

1.Bir parça etin yapısındaki proteinin ağıza alınmasından başlayarak ince bağırsaklardan kana geçinceye kadar geçirdiği kimyasal değişmelerin yapıldığı organların doğru sıralanmış şekli aşağıdakilerden hangisidir?
A)Ağız-mide-incebağırsak
B)Mide- incebağırsak-kalın bağırsak
C)Mide-12 parmak bağırsağı-ince bağırsak
D)Ağız-mide-incebağırsak
E)12 parmak bağırsağı-ince bağırsak-kalın bağırsak
ÇÖZÜM: Etin yapısında bol miktarda protein vardır. Proteinin sindirimi midede başlar, on iki parmak bağırsağında devam eder ince bağırsakta tamamlanır
CEVAP-C-.

2.Çeşitli besinlerle beslenen sağlıklı bir kişinin besinleri sindirildikten sonra ince bağırsaklarından alınan sıvı incelenirse bu sıvıda aşağıdakilerden hangisi bulunmaz?
A) Aminoasitler
B) Früktoz
C) Yağ asitleri
D) Galaktoz
E) Maltoz
ÇÖZÜM; Sağlıklı insanların çeşitli sindirim organlarında sindirim düzenli bir şekilde devam eder. Sindirimin tamamlandığı organlar ince bağırsaklardır. İnce bağırsaklarda proteinler amino asitlere, yağlar yağ asitleri gliserine, karbonhidratlar suda çözünmüş yapı birimleri şeklinde bulunurlar. Sağlıklı insanların ince bağırsaklarında sindirimi tamamlanmamış maddeler bulunmaz. CEVAP-E-

3.Bazı koşullarda mide asidi artar ve mide ekşimeleri görülür. Bu durumda sulandırılmış olarak içilen yemek sodasının işlevi aşağıdakilerden hangisidir?
A)Mide asidinin enzimler üzerindeki etkisini hızlandırmak.
B)Midedeki sindirimi hızlandırmak
C)Mide öz suyunun salgılanmasını sağlamak.
D)Mide asidi ile tepkimeye girerek zararlı etkisini engellemek.
E)Mide öz suyunun mide hücreleri ile ilişkisini kesmek.
ÇÖZÜM;Yemek sodası mide özsuyunda bulunan tuz asidi ile kolayca tepkimeye girebilir. Tepkime sonucunda safra tuzu karbondioksit ve su oluşur. Bu durumda yoğun mide asidinin mideye olan zararlı etkisi ortadan kalkar. Ancak yemek sodasının sürekli alınması midedeki sindirimi engelleyicidir. Çünkü mide enzimleri asidik ortamda
Etkinlik gösterirler, mide öz suyunun asitlik özelliği bu çeşit tepkimelerle ortadan kaldırılırsa protein sindirimi eksik kalacaktır. CEVAP-D-

4.I Alkolün mide ve ince bağırsaktan kana geçmesi
II Ekmeğin çiğnenmesi
III Glikozun uygun koşullarda etil alkole parçalanması
IV Proteinlerin amino asitlere parçalanması
V Nişastanın maltoza parçalanması
VI Glikozdan glikojen üretilmesi
A)III B)V C)II D)IV E)VI
ÇÖZÜM; Sindirimde büyük moleküller, enzimlerin etkisiyle yapılarına su katılarak küçük moleküllere parçalanırlar. Sindirim kimyasal bir olaydır, sindirim doğrudan canlıya gerekli enerjinin üretimini sağlamaz. Nişastanın maltoza, proteinlerin amino asitlere parçalanması sindirim olayıdır. CEVAP-C-


5.Tenyalar sindirilmiş besinleri vücut yüzeyleri ile emerek alan çok hücreli parazitlerdendir. Bu açıklamaya göre aşağıdaki sindirim olaylarından hangisi tenyaların yaşamasına en uygun ortamdır?
A)Mide
B)İnce bağırsaklar
C)On iki parmak bağırsağı
D)Son bağırsak
E)Kalın bağırsak
ÇÖZÜM; Sindirim sisteminde sindirimin tamamlandığı, besinlerin kana geçebilecek duruma geldiği organlar ince bağırsaklardır. Tenyalar yalnız küçük molekülleri emebildiklerine göre tenyaların yaşamasına en uygun yer ince bağırsaktır.
CEVAP-B-

6. Canlıların besinlerle birlikte mikrop alma olasılıkları çok yüksektir. Buna karşın sindirim organlarında mikrobik hastalıklarının düşük olmasının nedenini aşağıdaki açıklamalardan hangisi en iyi açıklar?
A)Mikroplar çiğneme sırasında parçalanırlar
B) Kalın bağırsakta yaşayan faydalı bakteriler mikropları yok ederler.
C) Mikroplar sindirim enzimleri ile parçalanırlar
D)Beyaz kan hücreleri mikropları yok ederler
F) Sindirim öz sularının belli bir asitlik ve bazik özelliği vardır.
ÇÖZÜM; Mikropların çoğu asit ve baz etkilerden zarar görürler. Sindirimin öz sularının belli bir asitlik ve bazik özelliği mikropların çoğunun yaşamasına olanak vermeyen ortamlardır.
CEVAP-E-

7. İki köpeğin dolaşım sistemleri bir tüpte birbirine bağlanıyor ve daha sonra köpeklerden birisi pişmiş etle besleniyor. İkinci köpek beslenmediği halde midesinde mide özsuyunun salgılanmaya başladığı görülüyor. Bu deney aşağıdakilerden hangisi açıklayabilir?
A) Mide özsuyunun salgılanmasında sinirsel denetimin olduğunu
B) Mide özsuyunun salgılanmasında hormonal denetiminde olduğunu
C) Köpeklerin mide özsuyunun her zaman aynı miktarda salgılandığını
D) Köpeklerin ikiz olduğunu
E) Köpeklerin dolaşım sistemlerinin birbirine benzediğini
ÇÖZÜM; İki köpeğin birleştirilen yapıları dolaşım sistemidir. Dolaşım sistemi ile köpekler arasında deneysel olarak bağlantı kurulmuştur. Köpeklerin sinir sistemleri aynıdır. Sinir sistemleri aynı olmasına karşın birinin midesi diğerine bağlı olarak uyarılırsa uyarıcı madde kanla taşınan hormon olmalıdır.
CEVAP-B-

8. Bir maymunun pankreas kanalları kapatılarak on iki parmak bağırsağına pankreas öz suyunun akıtılması engelleniyor. Maymunun iştahının arttığı buna karşın sürekli kilo kaybettiği gözleniyor. Bu deney ile aşağıdakilerden hangisi kanıtlanabilir?
A)On iki parmak bağırsağının kendi enzimlerinin olmadığı
B)Pankreasın karma bir bez olduğu
C)Pankreas öz suyunun on iki parmak bağırsağındaki sindirimde önemli etkisi olduğu
D) Pankreasın işlevini hormonlarla tamamladığı
E) Pankreasın karaciğerle birlikte işlev yaptığı
ÇÖZÜM; Deneyde kullanılan maymunun iştahının artması kanındaki besin konsantrasyonun azalmasıyla açıklanabilir. Kandaki besinin azalması ince bağırsaklarda besinlerin yeterince emilememesi ile olabilir. İnce bağırsaklarda besin emilememe nedeni pankreas kanalının kapatılmasıyla ilgili olduğuna göre pankreasın sindirimde çok önemli işlevi vardır.
CEVAP-C-

9. Sağlıklı bir köpek çeşitli besinlerle beslendikten sonra mide özsuyu alınarak inceleniyor. Mide özsuyunda aşağıdaki maddelerden hangisi bulunmaz?
A) Yağlar
B) Proteinler
C) Peptonlar
D) Gastrin
E) Vitaminler
ÇÖZÜM:Gastrin midenin özel bazı hücreleri tarafından salgılanan salgılandığı anda kana geçen bir hormondur. Bu nedenle mide özsuyunda gastrin bulunmaz.
CEVAP-D-


10.safra kesesinin kanalı safra taşlarıyla tıkanmış bir kişinin dışkısı sarı renk yerine kireç renginde olmaktadır. Bu durumla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A) Dışkıya renk veren safra boyalarıdır.
B) Safra yağların sindirimini kolaylaştırır
C) Safra karaciğerin salgısıdır.
D) Safra 12 parmak bağırsağında bulunur
E) Safranın yapısında bol safra tuzları vardır.
ÇÖZÜM: Karaciğerin salgısı olan safra kesesinde depolanan safranın yapısında safraya renk veren safra boyaları da vardır. Safra 12 parmak bağırsağında işlevini tamamladıktan sonra ince bağırsaklara ulaşır. Safranın yapısında bulunan safra tuzları incebağırsaklarda geri emilir. Safra boyaları ise kalınbağırsağa geçerler ve dışkının rengini oluştururlar.
CEVAP-A-

11.ince bağırsak tümörlerini oluşturan hücrelerde çok sayıda mitokondri olup besinlerin kana geçişi sırasında bol miktarda enerji üretirler. Bu özellikleriyle ilgili olarak aşağıdaki özelliklerden hangisi geçerlidir?
A) besinlerin ince bağırsakta kana geçişi basit bir difüzyonla olur.
B) İnce bağırsak hücrelerinin bazıları fagositozla besin alabilirler.
C) İnce bağırsak hücreleri sürekli yenilenirler.
D) Besinlerin tümü ince bağırsakta emilirler.
E) Besinlerin tümürlerdeki kılcal damarlara geçişinde aktif taşıma da yapılmaktadır.
ÇÖZÜM: Bir hücrede enerji kullanımı arttıkça enerji üretimi de artar. Evrimleşmiş hücrelerde enerji üretiminden sorumlu organel mitokondrilerdir. Aktif taşıma enerji kullanılarak yapılan bir olaydır. Aktif taşıma yapan hücreler daha çok enerjiye ihtiyaç duyarlar, mitokondri sayıları fazla olan hücreler daha çok enerji üretebilirler.
CEVAP-E-

12. Antibiyotikler mikrop öldürücü maddelerdir. Sürekli alındıklarında kalın bağırsaktaki yararlı bakterileri de öldürürler. Bu durumda kanda hangi maddenin konsantrasyonunda an fazla azalma olur?
A) Aminoasitlerin
B) Yağ asitlerinin
C) Glikozun
D) K ve B vitaminlerinin
E) Gliserinin
ÇÖZÜM: Kalınbağırsakta yaşayan bakteriler K ve B vitaminlerini üreterek vücudumuza yarar sağlarlar. vücudumuza gerekli k vitaminin çoğu bu bakteriler tarafında üretilir.
CEVAP-D-

13. Kalınbağırsağın içyüzü dizanteri mikroplarının etkisi ile zedelenirse kalın bağırsaktaki sağımsal hareketler hızlanır. Böyle bir durumun canlı açısından en önemli zararı ne olabilir?
A) Su kaybı
B) Mikropların kana geçişi
C) Besin kaybı
D) Yararlı bakterilerin yok edilmesi
E) Dışkının azalması
ÇÖZÜM: vücudumuz için gerekli suyun çoğu kalın bağırsaklarda emilmektedir. Kalın bağırsakta sağımsal hareketler hızlandığında kalınbağırsak özsuyunun hareketi hızlanır, suyun emilmesi için yeterli zaman olmadığından dışkı çok sulu olarak (ishal) atılır.
CEVAP-A-

14. Memeli canlıların sindirim sistemlerinde aynı maddenin sindiriminden sorumlu bir enzimin birden fazla sindirim organında sağlanmasının canlıya sağladığı en önemli yarar nedir?
A) Sindirim kolaylaştırmak
B) Sindirimi hızlandırmak
C) Besin kaybını engellemek
D) Artıkların atılmasını kolaylaştırmak
E) Sindirim organlarını korumak
ÇÖZÜM: Sindirim organlarında besinler hepsinin sindirilebileceği kadar uzun süre kalmazlar.
Bu durum besin kayıplarına neden olur. Aynı enzimin birden fazla organda salgılanması bazı besinlerin birkaç organda sindirime girmesini sağlar. Sindirilme sürelerini uzatır. Geçiş süresinin kısa olmasıyla ilgili besin kaybını engeller.
CEVAP-C-

15. Bazı koşullarda mide hidroklorik asit salgılayamaz. Böyle bir koşulda kanda aşağıdaki maddelerden hangisi konsantrasyonu azaltır?
A) Suyun
B) Amino asitlerin
C) Yağ asitlerinin
D) Vitaminlerin
E) Glikozun
ÇÖZÜM; Mide enzimleri asit ortamda etkin olup, midede protein sindirimi başlatmaktadır. Ayrıca başka bir sindirim organında protein sindirimi başlatacak enzim yoktur. Midenin hidroklorik asit salgılaması azaldığında protein sindirimi eksik kalır. Proteinler amino asitler şeklinde kana geçtiklerine göre emilen amino asit azalır. Kanda amino asit konsantrasyonu azalacaktır.
CEVAP-B-

16. Protozoa ve süngerlerdeki sindirimi toprak solucanında gerçekleşen sindirimden farkı aşağıdakilerden hangisi gösterilmiştir?
A) Sindirim enzimlerinin hücre dışında etkili olması
B) Hücre içi sindirim yapması
C) Sindirim enzimlerin,in farklı olması
D) Besinlerinin yalnızca fiziksel olarak parçalanmaları
E) Sindirim için suya gereksinimlerinin olmaması.
ÇÖZÜM; Protozolar bir hücreli canlılar, Süngerler basit yapılı çok hücrelilerdir.
Hücre içi sindirim yaparlar. Toprak solucanı ise onlara göre evrimleşmiş bir canlı olup hücre dışı sindirim yapmaktadır.
CEVAP-B-

17.Sindirim öz suları içindeki sindirim enzimleri ince bağırsağın son kısmında sindirilerek amino asitler şeklinde kana geri emilirler. Bu durumun canlıya sağladığı yarar aşağıdakilerden hangisidir?
A) Protein kaybı engellenir
B) Su kaybı engellenir
C) Artıkların sağımsal hareketleri yavaşlar
D) Emilme hızlanır
E) Enzimlerin zararlı etkisi yok olur
ÇÖZÜM; Enzimler protein yapıdadır. Sindirim enzimleri her sindirim olayında yeniden salgılanırlar. Sindirimdeki görevleri tamamlandıkça sindirim öz sularıyla birlikte sindirim sisteminin sonuna doğru hareket ederler. Bunlar dışkı ile dışarı atılmış olsalardı vücutta bol ve sürekli protein kaybı olurdu.
CEVAP-A-

18. İnsanın sindirim sisteminde proteinlere etki eden enzimler salgılandıklarında inaktiftirler Bunun yararı aşağıdakilerden hangisi olabilir?
A) Salgılandıkları hücrelerin proteinlerin sindirimi sağlanır
B) Salgılandıklrı hücrelerin proteinlerini sindirmeleri engellenir
C) Sindirim organlarının çalışmasını hızlandırır
D) Enzimlerin özgünlükleri korunur
E) Enzimlerin diğer enzimleri sindirmeleri engellenir
ÇÖZÜM; Protein sindiriminden sorumlu enzimler aktif olarak salgılansaydı salgılandıkları hücrelerin yapısında bol bulunan proteinlerde etki ederek zarar görürdü. CEVAP-B-

19. İnsülin ile glukagonun işlevleri arasında belli bir ilişki vardır. Bu ilişkiye uygun olan ilişkileri olan madde çifti aşağıdakilerden hangisidir?
A) Amilaz-Lipaz
B) Fibronejen-Trombojen
C) Fibrin-serum
D) Heparin-Serum
E) Tripsin-Amilaz
ÇÖZÜM; Pankreasın salgısı olan insülin kandaki glikozu düşüren bir hormondur. Yine pankreasın salgısı olan glukagon kandaki şeker miktarını arttırır. İnsülin ve glukagon aynı organda salgılanan, zıt çalışma ile kandaki şekeri düzenleyen hormonlardır. Heparin ve Fibrinojende karaciğerde salgılanan salgılar olup, heparin pıhtılaşmayı engelleyici, fibrinojen pıhtılaşmayı salgılayıcı ve kanda bulunan maddelerdir.
CEVAP-B-

20.Bir hayvanın midesinden alınan doku parçası diğer hayvanın göğüs bölgesine kılcal damarlara temas edecek şekilde aşılanıyor. Canlının midesine sindirim salgıları oluşurken göğüsteki parçalarda salgı üretiyor. Bu deney için en doğru sonuç aşağıdakilerde hangisidir?
A) Sindirim salgısını uyaran maddeler kanla taşınır
B) Besinler kana geçerek sindirim salgısını oluşturur
C) Sinirler her yerde benzer hücre topluluklarına aynı emri taşırlar
D) Salgı bezleri kana bazı maddeler verirler
E) Salgıların meydana gelmesinde hormon ve sinirler birlikte etki ederler
ÇÖZÜM; Bir mide parçası göğüs bölgesine aşılandığında mide salgıları üretebiliyorsa, bu sindirim salgısını uyaran maddelerin kanla taşınmasıyla açıklanır. Çünkü aşılanan parça sinirsel uyartıları algılayıp tepki göstermez. CEVAP-A-

21. Bir hayvanın on iki parmak bağırsağına A,B ve C maddeleri birlikte enjekte edildiğinde pankreas salgılarına on iki parmak bağırsağında rastlanıyor. AB verilince yine salgılanma görülüyor. AC ve BC ikili gruplar halinde verildiğinde ise salgılanma görülmüyor. Salgıların salgılanarak on iki parmak bağırsağına ulaşmasında etkili madde aşağıdakilerden hangisinde verilmektedir?
A) C ve A
B) Yalnız A
C) B ve C
D) Ave B
E) Hepsi
ÇÖZÜM; Pankreas enzimlerinin salgılanmasına A,B,C maddeleri birlikte ve AB maddeleri birlikte etki ediyor fakat A,C ve B,C ikili gruplar halinde verildiğinde etkili olamıyorsa, pankreas enzimlerinin salgılanmasına A ve B maddeleri etki etmektedir. CEVAP-A-


22. Dr. Bomont midesi delik hastasından aldığı mide öz suyu ile şişe içinde et parçasının sindirimini inceliyor. Aynı kütledeki et parçasının midede çok daha çabuk sindirildiğini görüyor. Bu olayın nedenini en iyi açıklayan cümle aşağıdakilerden hangisidir?
A) Midede et bulundukça sindirim faaliyeti artar
B) Midedeki mekanik karıştırma kimyasal sindirimi hızlandırır
C) Mide enzimlerinin aktifliği dışarıda azalır
D) Oksijenle temas protein sindirimini yavaşlatır
E) Mideye ulaşan tükrük salgıları sindirim hızını arttırır
ÇÖZÜM; Midede kimyasal sindirim devam ederken karıştırma ve çalkalama hareketleri de devam eder. Bu hareketler proteinler sindirilirken oluşan küçük parçacıkların dağılarak sindirim enzimleri ile daha sık karşılaşma olasılığını arttırır. Dolayısıyla sindirimi hızlandırır. Kısaca, midedeki karıştırma kimyasal sindirimi hızlandırır. CEVAP-B-

23. Pankreasın ve karaciğerin ortak yanı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Her iki side glikojen depo ederler
B) Her iki side açık salgı bezidir
C) Her iki side karma bezdir
D) Her iki side kana insülin verir
E) Her iki side kan depo eder
ÇÖZÜM; Pankreas bezi; sindirim enzimleri ve hormonlar salgılar. Karaciğer ise safra suyu ve heparin hormonu salgılar İki side karma bez özelliği gösterir. CEVAP-C-

24. Aşağıdaki canlılardan hangisi hem iç hem de dış sindirim olur?
A) İnsan
B) Terliksi hayvan
C) Ekmek küfü
D) Balık
E) Hidra
ÇÖZÜM; Hidra ilkel sindirim açıklığı içine aldığı küçük organizmaları önce bu sindirim açıklı içine boşalttığı
Yorum (yok) :: Yorum yaz! :: Bağlantı

«« | Sonraki Sayfa»»

• <%CommentDate%> - <%CommentTitle%>

Yazan: <%CommentAuthor%> <%CommentAuthorIP%>
<%CommentBody%>
Bağlantı Düzenle Sil

Yardım Merkezi